اندونزی در پی پیوند دادن چین و «آسه‎آن» (ASEAN) از طریق گسترش اقتصاد حلال است

«هان یوژو»، مالک رستوران «سلیمان» در جاکارتا، شاهد بوده است که چگونه غذاهای چینیِ حلال در میان مشتریان مسلمانِ محلی محبوبیت پیدا کرده‌اند. این رستوران که ۱۶ سال سابقه دارد، همیشه مملو از مشتری است؛ به‌ویژه در آخر هفته‌ها و تعطیلات رسمی.

هان می‌گوید: «در اندونزی، بازار محصولات حلال روزبه‌روز بیشتر به چشم می‌آید. مسلمانان علاقه دارند محصولات حلال را امتحان کنند.»

واژه «حلال» که در زبان عربی به معنای «مجاز» است، به هر کالا یا خدماتی اشاره دارد که با قوانین اسلامی مطابقت داشته باشد. برای نمونه، محصولات غذایی حلال فاقد الکل یا گوشت خوک هستند. رستوران سلیمان تنها یکی از رستوران‌های متعدد در اندونزی است؛ کشوری که بزرگترین جمعیت مسلمان جهان را در خود جای داده است.

حضور رو به رشد چنین غذاخوری‌هایی — و سایر مراکزی که خود را «حلال» معرفی می‌کنند — دولت را بر آن داشته تا نقشه راهی برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۹ تدوین و اجرا کند. هدف از این اقدام، نه تنها تقویت بازار داخلی، بلکه گسترش صادرات و تبدیل اندونزی به قطب جهانی صنعت حلال است.

مصرف‌کنندگان محلی نیز مشتاق استفاده از محصولات حلال هستند و معتقدند کالاهای وارداتی که به اندونزی می‌آیند نیز باید دارای گواهی حلال باشند.

فعالان این صنعت می‌گویند تلاش اندونزی برای همکاری و ایجاد ارتباط در حوزه حلال، نباید تنها به کشورهای عضو «اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا» (آسه‎آن) محدود شود، بلکه باید شامل سایر کشورهای آسیایی، از جمله چین نیز باشد.

«احمد هیکل حسن»، رئیس نهاد متولی تضمین محصولات حلال، ماه گذشته در حاشیه پنجمین اجلاس «حلال ۲۰» (Halal 20) به روزنامه «چاینا دیلی» (China Daily) گفت: «چین یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان بزرگ جهانی در زمینه محصولات حلال است؛ از این رو، ما قصد داریم همکاری‌های خود را با چین تقویت کنیم.»

چین بزرگترین شریک تجاری اندونزی است. همچنین، چین یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان محصولات حلال در جهان به شمار می‌رود و در زمینه تولید و تجارت محصولات حلال، حضوری روزافزون و فعال دارد.

برای نمونه، در ماه سپتامبر، شرکت «یونی‌گلوبال ترین‌بیز» (UniGlobal Trainbiz Co) مستقر در شانگهای، تفاهم‌نامه‌ای را با نهاد رسمی اندونزی (BPJPH) امضا کرد تا همکاری‌ها در زیست‌بوم (اکوسیستم) حلال تقویت شود. این اقدام در پی سلسله‌مذاکراتی صورت گرفت که از سال ۲۰۲۴ آغاز شده بود و بر استانداردهای تضمین حلال و تأیید صلاحیت نهادهای صادرکننده گواهی حلال در چین توسط «BPJPH» (آژانس تضمین محصولات حلال اندونزی) تمرکز داشت.

سازمان BPJPH همچنین توافق‌نامه‌های مشابهی را با وزارت ایمنی غذا و داروی کره جنوبی، شرکت «Wagstaff Food Service» استرالیا و شرکت «Islam Channel Ltd» بریتانیا امضا کرده است.

به گفته «صالح جین شین»، دستیار مدیرعامل در مرکز خدمات گواهی حلال «ARA» (مستقر در استان هنان در مرکز چین)، اندونزی بازاری بزرگ برای محصولات حلال چینی محسوب می‌شود و شمار فزاینده‌ای از کارخانه‌های چینی در تلاشند تا برای محصولات خود از نهادهای مورد تأیید BPJPH، گواهی حلال دریافت کنند.

با حرکت نظام گواهی حلال اندونزی به سوی بین‌المللی شدن، محصولات وارداتی نیز مشمول الزامات حلال می‌شوند؛ در همین حال، گواهی‌های صادرشده توسط نهادهای خارجیِ معتبرِ صدور گواهی حلال، ممکن است در اندونزی به رسمیت شناخته شوند.

«حسن» از سازمان BPJPH بر اهمیت ارتباطات بین‌المللی میان زیست‌بوم‌های (اکوسیستم‌های) حلال تأکید کرد؛ مواردی همچون به رسمیت شناختن متقابل گواهی‌های حلال، هماهنگ‌سازی استانداردها، تبادل دانش، ظرفیت‌سازی و تسهیل تجارت فرامرزی محصولات حلال از جمله این ارتباطات هستند.

«آرشجاد رشید»، رئیس هیئت نظارت شورای کسب‌وکار اندونزی، خاطرنشان کرد که «دیپلماسی حلال» برای توسعه اقتصاد حلال در منطقه «آسه‎آن» (ASEAN) حائز اهمیت است. وی اظهار داشت که کشورهای دارای اکثریت مسلمان، نظیر اندونزی و مالزی، می‌توانند به عنوان شالوده زیست‌بوم حلال در منطقه آسه‎آن عمل کنند؛ زیست‌بومی که در ادامه می‌تواند به کشورهای عضو «سازمان همکاری اسلامی» نیز گسترش یابد.